تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

بوشهر قديم

 

 

بناى بوشهر را به اردشير ساسانى‌ نسبت داده‌اند كه نام اصلى‌ آن « رام اردشير» بود گفته مى‌شود كه « رام اردشير» به مرور زمان به « ريشهر» تبديل شد. به نظر مى‌رسد كه بوشهر تحريف شده ريشهر – همان شهر قديمى‌ است. در سال 1150 هـ.ق « ابومهيرى‌ پسر شيخ ناصر خان، ناخدا باشى‌ كشتى‌هاى نادر شاه، طرح اصلى‌ بوشهر را پى‌ريزى‌ كرد و اين شهر را مقر نيروى‌ دريايى‌ نادر شاه قرار داد. از اين زمان به بعد بوشهر به عنوان يكى‌ از بنادر مهم خليج فارس مطرح شد. در زمان كريم خان زند بوشهر چنان اهميت يافت كه رقيب قدرتمندى‌ براى بندر بصره در عراق شد. اين بندر در زمان اوج خود از مراكز عمده تجارت خليج فارس به حساب مى‌آمد و تجار بوشهر قسمت عمده بازرگانى‌ خليج فارس و اقيانوس هند را به عهده داشتند. حتى‌ « حاج محمد شفيع» اجازه چاپ و نشر اسكناس رايج بوشهر را به دست آورد واين امتياز تا برقرارى‌ بانك شاهى،‌‌ در بوشهر به قوت خود باقى‌ بود. بوشهر يكى‌ از نخستين شهرهايى‌ است كه در آن چاپخانه چاپ سنگى‌ داير شد و پيش از بسيارى‌ از شهرهاى مهم ايرانى،‌‌ صنايع جديدى‌ چون يخ سازى‌ و برق ايجاد شد. مردم بوشهر از اولين ايرانيانى‌ بودند كه با مجله و روزنامه آشنا شدند. روزنامه‌هاى زيادى‌ در اوايل ظهور اين پديده در بوشهر چاپ و نشر مى‌شد كه از جمله روزنامه‌هى‌ مظفرى،‌‌ خليج ايران و نداى جنوب را مى‌توان نام برد. همچنين به علت موقعيت خاص اين بندر در تجارت و كسب ثروت فراوان، نمايندگى‌ شركت‌هاى خارجى‌ و نيز كنسولگرى‌ دولت‌هاى بيگانه از جمله بريتانى،‌‌ آلمان و روسيه و امپراطورى‌ عثمانى‌ در اين شهر وجود داشتند كه ساختمان بعضى‌ از آن‌ها هنوز پا برجاست. با ايجاد راه آهن سراسرى،‌‌ امور تجارى‌ اين بندر به خرمشهر انتقال يافت و به تدريج ار رونق آن كاسته شد.بوشهر امروزى‌ شهرى‌ توسعه يافته و نوسازى‌ شده ويكى‌ از شهرهاى مهم ساحلى‌ با اقتصاد دريايى‌ و صنايع تبديلى‌ است.

 

دشتستان ( برازجان)

 

 

ناحيه‌اى كه درزمان قديم به آن شبانكاره مى‌گفتند با شهرستان دشتستان امروزى‌ به مركزيت شهر برازجان يكى‌ است. همانطور كه از كلمه شبانكاره كاملاً آشكار است، شغل اصلى‌ مالكين شبانكاره ابتدا چوپانى‌ و گله‌دارى‌ بود كه پس از به قدرت رسيدن، شهر ايج را مركز خود قرار دادند. اين شهر يكى‌ از شهرهاى قديمى‌ فارس بود و نزديك استهبان امروزى‌ قرار داشت. نارنج و خرما و مخصوصاً انار آن مشهور بود اين شهر پس از سقوط ملوك شبانكاره در نيمه اول قرن هشتم هجرى‌ قمرى‌ توسط « آل مظفر» خراب و ويران گرديد. ملوك شبانكاره از كازرون تا داراب را تحت نفوذ خود درآورده بودند و در نواحى‌ جنوبى‌ فارس حكومت مى‌كردند.برازجان يكى‌ از پايگاه‌هاى مهم به شمار مى‌رفت و قلعه‌اى مستحك داشت كه بقاياى آن هنوز وجود دارد.

 

دشتى‌ ( خورموج)

 

 

يكى‌ از شهرستان‌هاى استان بوشهر، شهرستان دشتى‌ به مركزيت خورموج است كه بخش كاكى‌ در جنوب شرقى‌ آن قرار دارد. كاكى‌ مركز بلوك دشتى‌ است كه در زمان قديم به آن ماندستان مى‌گفتند.ماندستان از نام رودخانه مند يا ماند گرفته شده است. اين رودخانه در مناطقى‌ كه به خليج فارس مى‌ريزد به علت هموار وكم شيب بودن زمين، سرعت چندانى‌ ندارد، لذا به نظر مى‌رسد آب رودخانه از حركت باز ايستاده ( مانده) است. به همين جهت به اين رودخانه مند يا ماند نام داده‌اند و كناره‌هاى آن را كه نزديك خليج فارس است ماندستان گفته‌اند. وجه تسميه ديگر ماندستان آن است كه اين رودخانه وزمين‌هاى اطراف آن از نظر كشاورزى‌ فايده چندانى‌ ندارد و گويا رودخانه در آن حدود مانده است.

 

گناوه

 

 

بندر گناوه در ساحل خليج فارس بين بندر بوشهر وديلم واقع شده است. شهر گناوه كنونى‌ در جنوب گناوه قديم بنا شده است. از گناوه قديم نقاطى‌ باقى‌ مانده است كه امروزه به نام‌هاى تيرسول ( شن فشرده) ، تل گنبد، تل گورى،‌‌ تل مناره و بالاخره تل امام زاده خوانده مى‌شود. در ويرانه‌هاى اطراف گناوه، گوپال ( گل پخته استوانه‌اى شكل به صورت سفال زرد يا سرخ رنگ كه آن را به عنوان گلوله با منجنيق بر سر دشمن مى‌ريختند ) فراوان به چشم مى‌خورد.درحال حاضر از گناوه قديم جز آثار سنگ‌ها و پى‌هاى مدفون در زير خاك و بعضى‌ بازمانده تاق‌نماهاى سنگى‌ ضربى‌ آثارى‌ مشهود نيست. گاه و بيگاه در درون گودال‌ها و حفره‌ها و در زير پى‌هاى عمارت ويرانه، سكه‌ها ودست افزارها و مصنوعات سنگى‌ و سفالى‌ يافت مى‌ شود نام اين بندر در كتاب‌هاى قديمى‌ به صورت گنابا، گنفه، جنايه و جنابا هم آمده است.

 

دَيّر

 

 

شهرستان دير در 50 كيلومترى‌ شمال غرب بندر طاهرى‌ از شهرستان كنگان واقع شده است. دراين شهرستان قلعه قديمى‌ نيمه ويرانى‌ به نام قلعه جلال خان حاكم وجود دارد كه قدمت آن بيش از 200 سال نيست. در چند فرسخى‌ شمال غرب دير نزديك محلى‌ معروف به بردخون بقعه ساده‌اى به نام امام زاده شاه محمد وجود دارد كه از نظر قدمت و ارزش هنر معمارى‌ چندان اهميتى‌ ندارد.

 

كنگان

 

 

شهرستان كنگان در منتهى‌ اليه جنوب شرق استان در نوار ساحلى‌ خليج فارس قرار دارد و از نقاط ديدنى‌ استان بوشهر محسوب مى‌شود. بندر طاهرى‌ از توابع اين شهرستان در قرن چهارم هجرى‌ از اهميت بازرگانى‌ زيادى‌ برخوردار بود. خرابه‌هاى بندر سيراف در غرب اين ناحيه در زمان استخرى‌ و مقدسى‌ بزرگ ترين بندر ايران در خليج فارس بود و تمام كالاهايى‌ كه از طريق دريا به ايران وارد مى‌شد درآن بندر توزيع مى‌شد و بعداز شيراز بزرگ‌ترين شهر اردشير خوره بود. مجموعه قراين تاريخى‌ موجود نشانگر آن است كه شهرستان كنگان نسبت به ساير شهرستان‌هاى استان از اهميت سوق‌الجيشى‌ و بازرگانى‌ وتاريخى‌ جالب توجهى‌ برخوردار است. علاوه بر آثار به جا مانده از پيشينه تاريخى‌ اين شهرستان كه عموماً تخريب شده‌اند، چشمه آب گرم ميانلو در شمال كنگان از ديدنى‌هاى منطقه‌ است.

 

تنگستان

 

 

تنگستان ناحيه‌اى است در شرق دشتستان كه مركز آن اهرم است. قلعه معروف تنگستان در آبادى‌ « پهلوان كشى» واقع است كه خرابه‌هاى آن باقى‌ مانده است. اهالى‌ تنگستان در دوران اخير و از زمان زنديه تا اين اواخر به شجاعت و ميهن پرستى‌ معروف بوده‌اند. در باب دلاورى‌ها و فداكارى‌هاى اهالى‌ غيور تنگستان در جنگ جهانى‌ اول كه انگليسى‌ها قصد حمله به شيراز را داشتند، داستانها گفته‌اند. نام يكى‌ از آبادى‌هاى تنگستان « تددومرى» است كه به عقيده عده‌اى از انديشمندان و مورخين، يادآور قوم تجارت پيشينه بسيار معروف خاورميانه امروزى‌ ( سوريه) يعنى‌ « تدمر» يا « پالمير» باستانى‌ است. در مراوده مردم آشور، بابل، سومر و اكد با سواحل خليج فارس و رفت و آمد فنيقى‌ها و تدمرى‌ها در خليج فارس و سواحل آن در دوران گذشته محل شك وترديد نيست و در تمام طول سواحل، منطقه‌اى مناسب‌تر از منطقه تنگستان ودشتى‌ و دشتستان وجود نداشته است.

 

مكان‌هاى تاريخى‌ و ديدنى‌ استان بوشهر

 

 

شهرستان بوشهر
قلعه هلندى‌ ها- شمال شرقى‌ جزيره خارك
آب انبار قوام- شهر بوشهر
معبد پوزئيدون ( خداى درى) – جزيره خارك
خانه قديمى‌ قاضي- محله بهبهانى‌ بوشهر
خانه رئيس على‌ دلواري-45 كيلومترى‌ بوشهر، دلوار
عمارت قديمى‌ ملك- 5 كيلومترى‌ بوشهر
منطقه باستانى‌ سيراف-جنوب شرقى‌ بوشهر
منطقه باستانى‌ ريشهر – 8 كيلومترى‌ جنوب بوشهر
مقبره ژنرال انگليسي- خيابان امام خمينى‌ بوشهر
گورستان شغاب- جنوب شهر بوشهر
گورستان باستانى‌ جزيره خارك- جزيره خارك
گورستان باستانى‌ سيراف- شمال غربى‌ منطقه باستانى‌ سيراف
مسجد شيخ سعدون- شهر بوشهر
امام زاده عبدالمهيمن- نزديك ريشهر قديم
امام زاده مير محمد حنيفه – جزيره خارك
كليساى مسيح مقدس- شهر بوشهر
كليساى قديمى‌ خارك – جزيره خارك


شهرستان دشتستان
چشمه آب گرم دالكى‌ – 18 كيلومترى‌ برازجان به سمت كازرون
چشمه آب گرم برازجان- 12 كيلومترى‌ مسير جاده برازجان كازرون
چشمه آب گرم خانيك – يك كيلومترى‌ روستاى خانيك
كاخ بردك سياه- 12 كيلومترى‌ شمال برازجان
كاخ كوروش- برازجان
دژ برازجان- مركز شهر برازجان
آب انبار درخت- 12 كيلومترى‌ شرق برازجان
منطقه باستانى‌ توز- بين روستاهاى زيراه، اردشير آباد و سعد آباد
تل مرو- جنوب شهر برازجان
تل طلسمي- جنوب شهر برازجان
تل خندق- شمال شهر برازجان
تل پهن- شمال شهر برازجان
غار چهل خانه- شمال سعد آباد برازجان


دشتى
چشمه آب گرم نيكو – شمال شهر خور موج
چشمه آب گرم گنويه- جاده خور موج، دَيّر
برج قلعه خور موج- خورموج
معبد كلات – 30 كيلو مترى‌ خور موج ، روستاى حيدري
مسجد بردستان- روستاى بردستان
امام زاده ميرارم- جنوب شهر خور موج


تنگستان
چشمه آب گرم اهرم- نزديكى‌ شهر اهرم
چشمه آب گرم ميراحمد- كيلومتر 77 جاده اهرم، خورموج
چشمه آب گرم قو چارك- جنوب غربى‌ اهرم
قلعه زار خضرخان- شمال اهرم


گناوه
تالاب حله- محل تلاقى‌ رودخانه هاى دالكى‌ و شاپور
امام زاده سليمان- جاده گناوه، ديلم


ديلم
خرابه‌هاى بندر سى‌نيز- 20 كيلومترى‌ بندر ديلم، حوالى‌ خور امام حسين
خرابه‌هاى بندر مهروبان- 24 كيلومترى‌ شمال بندر ديلم


كنگان
چشمه آب گرم ميانلو- شمال كنگان

 

زنده دل ، حسن . مجموعه راهنماى جامع ايرانگردى‌ : استان بوشهر، تهران : نشر ايرانگردان – جهانگردان ، 1379 . ص 29-33 ، 95-97.

* منبع :

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3749
 بازدید امروز : 1376
 کل بازدید : 4944954
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 5.5625