تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

مقدمه

 

 

در ميان سالهاى 639 تا 643 ميلادى‌ ، ايرانيان اسلام آوردند و مرزها و دروازه‌ها را به روى‌ مسلمانان گشودند ؛ از اين پس ، بر اساس اين تفكر نو ، علم ، هنر و انديشه  ايرانيان جهشى‌ دوباره يافت و در سايه  آن ، هنر و فرهنگ و تمدنى‌ حاصل آمد كه عظمت آن چشم هر بيننده و خواننده را خيره مى‌كند .

موسيقى‌ ايران زمين از اين قاعده بر كنار نبود و به رغم آنچه تا كنون بارها شنيده و خوانده‌ايم موسيقى‌ ـ چون ساير هنرها ـ در پى‌ آمد اين تفكر نو تحريم نشد ، بلكه تنها آن بخش از موسيقى‌ كه هميشه مورد تحريم بوده و هست ، از سوى‌ فقهاء و حكماء نهى‌ شد . در پى‌ آمد اين انديشه  دينى‌ نوين ، هنر موسيقى‌ در بخش عمل رياضى‌ مورد بررسى‌ و تحقيق قرار گرفت و بخش نظرى‌ و عملى‌ آن گسترش يافت و سازها نيز تكامل يافتند . در همين دوره است كه موسيقيدانان بزرگى‌ چون « منصور زلزل رازى‌ » فواصل مطبوع جديدى‌ تدوين كردند كه به سرعت در تمام گستره  سرزمينهاى اسلامى‌ رواج پيدا كرد . از اين پس موسيقى‌ بر نظام مقامى‌ استوار شد كه متشكل بود از 133 دور ملايم « خفيُّ التّنافُر » كه در آن ميان ، 12 دور مشهور و خود شامل شش آوازه و 24 شعبه بوده است . اين تدوين موسيقايى‌ بى‌شك نيازمند حركتى‌ دو بُعدى‌ يعنى‌ علمى‌ و نظرى‌ بود .

موسيقيدانان بزرگى‌ چون « منصور زَلزَلِ رازى‌ » ، « ابراهيم موصلى‌ » و نيز فرزندش « اسحاق موصلى‌ » كه از قدرت نوازندگى‌ بالايى‌ برخوردار بودند ( قرن سوم هـ . ق) در اين دوره ظهور كردند .

تأليف آثار علمى‌ درباره  موسيقى‌ چون كتاب الموسيقى‌ الكبير اثر ابونصر فارابى‌ ، بخش موسيقى‌ الشّفا از ابن سينا ، الكافى‌ فى‌ الموسيقى‌ از ابن زيله  اصفهانى‌ ، الأدوار و رساله  شرفّيه از صفى‌ الدين ارمَوى‌ ، دره التاج از قطب الدين شيرازى‌ ، جامع الألحان و مقاصد الألحان از عبدالقادر ابن غيبيِ مَراغى‌ در تمام قرون اسلامى‌ رواج داشت .

طبيعى‌ است كه اين آثار با ارزش در زمينه  موسيقى‌ ، طيف بسيار گسترده‌اى از كتب و رسالات را از قرن سوم هـ . ق تا امروز در بر مى‌گيرد و اين خود دليل بسيار روشنى‌ بر تداوم اصول موسيقى‌ ايران زمين است . البته نام بردن از همه  آنها خود به تنهايى‌ نيازمند مقاله  جامعى‌ در باب رسالات كهن موسيقى‌ ايرانى‌ است .

كتال الأدوار اثر صفى‌ الدين ارموى‌ ، موسيقيدان بزرگ كه در آن نظام پرده‌بندى‌ بسيار دقيق هفده فاصله در اكتاو ، ارائه شده ، تا كنون مورد استفاده  موسيقيدانان در دنياى مسلمان قرار داشت . بايد ياد آور شد كه هنوز بقاياى موسيقى‌ آن دوره ( = موسيقى‌ مقامى‌ ) را مى‌توان در موسيقى‌ نواحى‌ مختلف ايران به خوبى‌ مشاهده كرد ، كه دست پرتوان و سينه  امانتدار « بخشي»ها و « شاير»ها و « عاشق» هاى اين سرزمين ، حافظ و ناقل آن بوده است .

اين دايره از قول حكماء در بيان دوازده مقام و بيست و چهار شعبه و چهل و هشت گوشه و شش آواز و بيست و چهار بحر اصول است .

{ نقل از رساله  موسيقى‌ بهجت الرّوح ، عبدالمؤمن بن صفى‌ الدين ، تهران ، 1346 ، ص 93

 

دايره المعارف بزرگ اسلامي. زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 8 ، ص 396ـ395

* منبع :

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3455
 بازدید امروز : 2400
 کل بازدید : 5109410
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 6.3907