تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

ويژگى‌‌هاى كلى‌ هنرى‌ ايران

 

 

ايرانيان در طول تاريخ پرفراز و نشيب فرهنگ خود ، پيوسته به آفرينش‌هاى ديگر اقوام و ملل توجه هوشمندانه داشته‌اند و كوشيده‌اند از تجربه‌هاى آنان بهره ببرند و فرهنگ خود را به خوبى‌ منتقل كنند. اين انديشه و ظهور آفرينش‌هاى خيره كننده هنرمندان و پيشه‌وران اين سرزمين در بناهاى شگفت انگيز و به ويژه دست ساخته‌هاى بسيار زيبا ، خاورشناسان و باستانشناسان نامى‌ را ، سالهاست كه راهى‌ اين ديار كرده است. در نتيجه  همين پژوهش‌هاى ارزشمند ، فرهنگ و هنر ايران به دنيا معرفى‌ شد- كه البته اين معرفى‌ گاه خالى‌ از شائبه‌هايي- نبوده است.

ايرانيان به نقش جانوران اهميت مى‌‌داده‌اند و علاوه بر نقوش جانوران ، از نقش‌هاى هندسى‌ براى تزيين ظروف و سفال‌هاى خود استفاده مى‌‌كرده‌اند و از هزاران سال پيش ، نقش‌هاى رمزى‌ و سمبليك را در آثار هنرى‌ خود به كار مى‌‌گرفته‌اند. همچنين در رنگ آميزى‌ به مهارت خاصى‌ رسيده بودند. اين ويژگى‌‌ها از گذشته‌هاى بسيار دور و از هنگام نخستين آثار صنايع ايران ديده مى‌‌شود و مى‌‌توان نمونه‌هاى آن را در كاخ‌هاى باشكوه دوره  هخامنشى‌ تا ديوارهايى‌ كه با كاشى‌‌هاى شفاف و اتاق‌هايى‌ كه با پرده‌ها و قاليها مزين شده است، ديد. ديگر از ويژگى‌‌هاى هنر ايران از ديرباز ، عشق و علاقه به صورت آرايى‌ جانوران است : هنرمندان ايران در كمال مهارت و برازندگى‌ از عهده  تجسم جانوران برآمده‌اند . اين علاقه و مهارت را مى‌‌توان از كهن‌ترين روزگاران تا عصر مفرغ‌هاى لرستان و حتى‌ در نقشه  قالى‌‌هاى عصر حاضر يافت.

در دوره  هخامنشيان ، هنرها چنان سبك معين و آشكارى‌ دارند كه اگرچه تأثير صنايع خارجى‌ تا حدودى‌ تشخيص داده مى‌‌شود، اما مى‌‌توان ويژگى‌‌هاى ايرانى‌ آن را آشكارا ديد. از مجموعه آثارى‌ كه از اين دوره به جا مانده است مى‌‌توان به شكيبايى‌ ، ذوق سليم و زيبايى‌ و صفاى هنرمندان و صنعت گران ايرانى‌ پى‌ برد. نكته‌اى كه صنايع و هنر ايران را ممتاز مى‌‌كند ، همانا جمع ميان سادگى‌ و آرايش بسيار است. صبر و حوصله كه از ويژگى‌‌هاى نژادى‌ ايرانيان است، در هنرهاى ايشان بخوبى‌ مشهود و هويداست، زيرا بافندگى‌ با دست ، بافتن قالى‌ ، منبت كارى‌ و مينياتورهاى زيبا نيازمند صبر و وقت بسيار است. برخى‌ از شاهكارهاى هنرى‌ ايران ، نمونه كاملى‌ است از شكيبايى‌ و دقت ايرانيان .

به جرأت مى‌‌توان گفت كه بخش عمده‌اى از پديده‌هاى موجود در عالم معمارى‌ با توجه به مدارك و اسناد موجود ، در فلات ايران خلق شده‌اند. مى‌‌دانيم كه مغرب زمين همواره به معمارى‌ گوتيك فخر كرده است و به اعتبارى‌ مهم‌ترين شاهكارهاى هنرى‌ معمارى‌ مغرب زمين به اين سبك تعلق دارد. جالب است كه معمارى‌‌ گوتيك را ملهم از معمارى‌ ايران مى‌‌دانند. درباره  پديده‌هاى معمارى‌ كه در ايران پيش از اسلام آفريده شده و طى‌ قرن‌ها تحول و تكامل يافته و به ديگر سرزمين‌ها انتقال يافته ، مى‌‌توان نمونه‌هايى‌ ياد كرد؛ مانند كاربرد انواع قوس‌ها و از آن جمله طاق ضربى‌ از هزاره  دوم پيش از ميلاد در امر پوشش فضاى معماري-پديده  ارزنده‌اي- است كه در اين سرزمين بنياد گرفته است. خلق گنبد بر روى‌ پايه  چهارگوش از ابتكار‌هاى استثنائى‌ است كه در اين سرزمين به وجود آمده و منشاء دگرگونى‌ اساسى‌ در كار معمارى‌ جهان شده است. ايوان نيز كه يكى‌ از پديده‌هاى شگرف دوره  اشكانى‌ است ، در پى‌ كاربرد وسيع و موفق آن در معمارى‌ ساسانى،‌‌ در دوره  اسلامى‌ همچنان مورد توجه قرار گرفت و براى هرچه بيشتر شكوهمندى‌ شبستان گنبددار ، به اعتبارى‌ ديگر به مقابل شبستان‌هاى گنبددار افزوده مى‌‌شود.

هنر كاشيكارى‌ و همچنين شاهكارهاى درخشان و پرجاذبه  هنر گچبرى‌ پس از اسلام در ايران كه از بناهاى دوره  سلجوقيان و ايلخانيان رواج يافت ، در دوره  صفويه به آخرين حد زيبايى‌ و تكامل رسيد. سه قسم كاشيكارى‌ مهم در تزيين بناهاى اين دوره چشمگير هستند: كاشى‌ يكرنگ ، كاشى‌ موزاييك يا معرق و كاشى‌ هفت رنگ . بناهاى دوره صفوى‌ كه با اين نوع كاشيكارى‌ آرايش شده ‌اند ، در هيچ جاى دنيا نظير ندارد.  

 

* منبع : نامجو ، عباس . سيماى فرهنگى‌ ايران . تهران : عيلام ، 1378 . ص 267 ـ 265

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3519
 بازدید امروز : 671
 کل بازدید : 4938684
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 6.1094