تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

عيلام 

 

 

هنگامى‌ كه نخستين گروههاى اقوام مهاجر ايرانى‌ دسته دسته پاى در خاك ايران مى‌‌گذاشتند ، امپراتورى‌ عيلام در دشت خوزستان كه حوالى‌ 2500 پ.م. پايه گذارى‌ شده بود ، به دوره  طلائى‌ خود دست يافته بود . تاريخ عيلام به سه دوره عيلام قديم ، ميانه ، جديد تقسيم مى‌‌شود . در سالهاى پايانى‌ قرن نهم پ.م. ( 814 پ . م . ) تاريخ عيلام وارد دوره  جديد مى‌‌شود و شاهان چندى‌ زمام قدرت را به دست مى‌‌گيرند ولى‌ در كمتر از دو سده ، آرام آرام راه زوال مى‌‌پيمايد و سرانجام امپراتورى‌ قدرتمند عيلام به دست « آشور بانيپال » شاه خونخوار آشور ( 631 ـ 668 پ.م.) منقرض مى‌‌گردد . عيلاميان سهم بزرگى‌ در شكل گيرى‌ فرهنگ و تمدن ايرانى‌ دارند . آنان پايه گذاران حكومت مستقل و فراگير و بانيان ورود ايران به « عصر تاريخى‌ » بودند .

آثار مهم و عمده‌اى كه از آنان در ايران باقيمانده عبارتند از : محوطه  باستانى‌ شوش ، آثار هفت تپه ، شهر باستانى‌ چغازنبيل و نقوش برجسته  عيلامى‌ و . . . . محوطه  باستانى‌ شوش : اين محوطه  باستانى‌ به وسعت تقريبى‌ 50 هكتار در مجاورت شهر جديد شوش دانيال در استان خوزستان واقع شده و آثار نزديك به پنج هزار سال ( از هزاره  چهارم پ.م. تا قرن ششم هجرى‌ ) زندگى‌ و سكونت مداوم را در خود حفظ كرده است . كمتر تپه يا محوطه  باستانى‌ در دنيا وجود دارد كه شاهد چنين استقرار طولانى‌ بوده باشد . اين محوطه بنا به تقسيم و نامگذارى‌ كاوشگران آن مشتمل است بر: تپه  بزرگ آكروپل ( ارك ) ، تپه  آپادانا ، شهر شاهى‌ ، شهر صنعتگران ، شهر پانزدهم عيلامى‌ و شهر اسلامى‌ . كاخ هخامنشى‌ شائور كه در حال حاضر بيرون از محوطه و در جبهه  شمالى‌ رودخانه  شائور كه از وسط شهر جديد مى‌‌گذرد ، واقع شده است .

كاوشهاى باستانشناسى‌ شوش بلند مدت ترين برنامه  صحرائى‌ باستانشناسى‌ در ايران محسوب مى‌‌شود كه از سال 1849 تا 1978 ميلادى‌ جز وقفه‌هاى چند ساله به طور مستمر دنبال گرديده است . آثار پيش از عيلامى‌ و عيلامى‌ بيشتر در « تپه  آكروپل » كشف شده است . در بلندترين نقطه  اين تپه در اوائل قرن حاضر ميلادى‌ كاوشگران فرانسوى‌ با استفاده از آجرها و مصالح قديمى‌ يك قلعه  مستحكم براى سكونت و استقرار هيئت ساخته‌اند كه گر چه نقشه  آن تقليدى‌ از دژهاى قرن هجدهم ميلادى‌ فرانسه است اما امروزه خود يك اثر تاريخى‌ ارزشمند بشمار مى‌‌رود .

آثار هخامنشى‌ شوش كه قديم‌تر از « تخت جمشيد » است در « تپه  آپادانا » و شهر شاهى‌ متمركز است . « داريوش اوّل هخامنشى‌ » در يك كتيبه  گلى‌ كه در كاوشهاى تپه  آپادانا كشف شده مى‌‌گويد : « اين كاخ را من ساختم » و آنگاه جزئيات ساختمان آپادانا را در آن شرح مى‌‌دهد . در كاوشهاى آپادانا ديوار دفاعى‌ ـ قصر شاهى‌ و تالار بار عام كشف گرديد . ضمناً يك مجسمه  سنگى‌ ( بدون سر ) داريوش اوّل با خط هيروگليف مصرى‌ و ميخى‌ عيلامى‌ كه كار حجاران و پيكر سازان مصرى‌ است ، به دست آمد . شهر صنعتگران مربوط به ادوار بعد از هخامنشى‌ است . اين نامگذارى‌ شايد به آن دليل بوده كه در اين بخش از شوش ، تعدادى‌ كارگاه و كوره  سفالگرى‌ و ذوب فلز يافت شده است .

هفت تپه : محوطه  باستانى‌ هفت تپه در 9 كيلومترى‌ جنوب شرقى‌ شوش و در مجاورت مزارع نيشكر طرح هفت تپه واقع شده است . كاوشهاى اين محوطه  باستانى‌ از سال 1344 تا 1357 ش . به مدت چهارده فصل توسط هيئت باستانشناسان ايرانى‌ به سرپرستى‌ « دكتر عزت الله نگهبان » انجام شد و آثار معمارى‌ وسيع و گسترده‌اى ، شامل آرامگاه‌ها و زيگورات خشتى‌ و يك گور جمعى‌ ( مشتمل بر 21 جسد ) و نيز آثار مكتوب شامل لوحه‌هاى گلى‌ و يك سنگ نبشته به خط بابلى‌ كه روشنگر بخشى‌ تاريك از تاريخ عيلام ( در فاصله  سالهاى 1500 تا 1300 پيش از ميلاد ) است كشف گرديد .

چغازنبيل : چغازنبيل نام امروزى‌ شهرى‌ است باستانى‌ به نام « دوراونتاش » ، كه در فاصله  30 كيلومترى‌ جنوب شرقى‌ شوش و به فاصله  كمى‌ از رودخانه  دز واقع شده است. كاوشهاى باستانشناسى‌ اين شهر و معبد باستانى‌ را در فاصله  سالهاى 1951 تا 1962 ميلادى‌ باستانشناسان فرانسوى‌ به سرپرستى‌ « رومن گيرشمن » انجام دادند و بقاياى يك شهر با سه حصار ( ديوار محيطي) و يك معبد پلكانى‌ شكل روباز « زيگورات »، و مقابر زير زمينى‌ شاهان عيلامى‌ و تاسيسات تصفيه و تقسيم آب رودخانه  دز و يا اب باران براى مصرف شهر كشف گرديد .

اين معبد و شهر عيلامى‌ را در دوره  طلائى‌ عيلام « اونتاش گال » در حوالى‌ قرن سيزدهم پ.م. براى خداى عيلامى‌ « اينشوشيناك » بنا كرده است . ساختمان اصلى‌ « زيگورات » كه از خشت خام و رويه  آجرى‌ بنا شده در اصل پنج طبقه بوده كه در طول زمان خراب شده و در كاوشها فقط سه طبقه  باقى‌ آن از زير خاك بيرون آمده و سپس مرمت و بازسازى‌ گرديده است . نقوش برجسته  عيلامى‌ : در قلمرو عيلام باستان و در گوشه كنار ايران نقوش برجسته‌اى از حجاران عيلامى‌ باقيمانده كه مهمترين آنها عبارتند از : نقش برجسته  « كورانگون » ، نقوش برجسته  « كول فره » ، نقوش برجسته  « اشكفت سلمان » ، نقش برجسته  « قلعه تول » ، نقش برجسته  « نقش رستم » .

 

* منبع :  نامجو ، عباس . سيماى فرهنگى‌ ايران . تهران : عيلام ، 1378 . ص 142 ـ 140

 

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3819
 بازدید امروز : 631
 کل بازدید : 4938644
 بازدیدکنندگان آنلاين : 10
 زمان بازدید : 4.0000