تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

پوشاك

 

 

پوشش زن و مرد از جمله مسائلى‌ است كه در شرع اسلام بر آن تأكيد بسيار شده است و اگر چه پوشيدن لباس براى جلوگيرى‌ از سرما و تابش آفتاب يا به منظور ستر و پوشش بدن است ، اما نبايد فراموش كرد كه در برخى‌ فرهنگها ، لباس ساده كافى‌ نيست ، بلكه انتخاب رنگ و نقشهاى روى‌ پارچه و تزيين لباس با منجوقهاى رنگارنگ و حاشيه‌هاى زردوزى‌ و گلابتون يا چين واچين‌ها يا دوختن سكه ( طلا ، نقره و امروزه نيكل ) بر آنها ، معرف قوميت ، شخصيت و منزلت اجتماعى‌ است .

براى مثال ، لباس كُردى‌ با انواع گوناگون آن در ميان ايلات و عشاير و روستاييان منطقه  كردستان ، و تنوع آنها در نزد مردان و زنان و تزيين آنها با زردوزى‌ ، قلاب دوزى‌ و پولك دوزى‌ و يا كلاه زنان كرد كه به پولكهاى الوان و سكه‌هاى قديمى‌ و رايج ، حتى‌ اشرفى‌ طلا و سكه‌هاى نقره سلاطين قاجار مزين است موسوم به « كلا و پولك » و« كلا و ليره » ، يا سربندهاى پارچه‌اى نخى‌ و ابريشمى‌ ( كلاغى‌ ) ـ همگى‌ دلايل فرهنگى‌ ، اجتماعى‌ و اقتصادى‌ دارند و از نقطه نظر تحول منزلت اجتماعى‌ و حتى‌ ويژگى‌ فرهنگى‌ ايلى‌ يا روستايى‌ معرف موقعيّت مشخصى‌ در جامعه هستند . البته در اين ميان ، تاثير محيط طبيعى‌ ، آب و هوا و شيوه  كار را در نوع لباس ايلات و عشاير نبايد از نظر دور داشت .

تزيين بدن ، از جمله خالكوبى‌ پيشانى‌ ، گونه‌ها ، زير لب و دستها ، نوع رايج تزيين بدن در جوامع عشايرى‌ است . همچنين آويختن زيور آلات در گوش و بينى‌ ، گلو و دست و پا ، با مفاهيم مرزى‌ يا آداب و مناسك عشاير ارتباط دارد . نوع پارچه ، دوخت ، تزيين و نام انواع پوشاك و زيورهاى زنان در نزد ايلات و عشاير از تنوع چشمگيرى‌ برخوردار است.

لباس زنان عشايرى‌ : زنان روستايى‌ و ده نشين ، به ويژه زن ايلاتى‌ و عشايرى‌ ، بنابر ذوق ملى‌ و روح زيبا پسند خود و براى ايجاد تنوع و خوش آيندى‌ در اقليمهاى خشك و يكنواخت و دشتها و بيابانها يا سرزمينهاى سبز و خرم و تطابق خود با محيط ، در انتخاب شكل و رنگ پارچه جامه‌هاى خود ، اغلب به رنگهاى شاد و تركيبهاى زيبا و دلنواز روى‌ مى‌‌آروند . با اينهمه ، پوشاك ايرانى‌ از نظر ويژگيهاى ظاهرى‌ مشتركاتى‌ دارند كه در اينجا به طور كوتاه و گذرا بدانها اشاره مى‌‌شود . در ميان زنان ، استفاده از پوشش سر به شكلهاى مختلف صورت مى‌‌گيرد ، مانند مقنعه در ميان زنان تركمن شمال و زنان زرتشتى‌ ، و چارقد ، كه تورى‌ است ، در ميان زنان بلوچ و دستار ، به رنگهاى مختلف ، در ميان زنان كُرد .

پيراهنهاى بلند و گشاد به صورتهاى مختلف يا دامنهاى پرچين .

آستينهاى بلند به شكلهاى مختلف تنگ ، گشاد ، با حاشيه و نواردوزى‌ شده .

در دوخت بيشتر لباسهاى زنان روستايى‌ و عشايرى‌ از انواع پارچه‌ها و نوارهاى زردوزى‌ شده استفاده مى‌‌شود . استفاده از زيور آلات يا دوختن سكه‌ها و منجوق و پولك به لباس نيز متداول است .

لباس مردان عشايرى‌ : لباس مردان روستايى‌ و عشايرى‌ با تغييرات بسيارى‌ رو به رو بوده و بيشتر لباسها يكدست شده است . استفاده از بلوز و شلوار در لباسهاى بومى‌ و محلى‌ مشهود است ؛ بيشتر شلوارها گشاد و چين‌دار دوخته مى‌‌شوند و برخى‌ از پيراهنها مانند پيراهن مرد بلوچ ، بلند تا سر زانوست . پيراهن مردان نيز بيشتر به صورت گشاد دوخته مى‌‌شود و استفاده از كلاه يا عمامه يا عرق چين نيز معمول است : عرق چين نزد مردان بلوچ ، كلاه نزد كردها ، عمامه نزد سيستانيها . درباره  پوشاك مردم شهرى‌ نيز مى‌‌توان گفت كه با تغيير كلى‌ كه در پوشش مردان به وجود آمد ، پوشيدن كت و شلوار ، پيراهن ، كفش و پالتو در زمستان در شهرهاى بزرگ ايران معمول شده است و اكنون ظاهر شدن در انظار عمومى‌ بدون كلاه ، ناپسند نيست .

پوشش زنان شهرى‌ نيز در ايران در مقايسه با قديم كاملاً تفاوت كرده است : پوشش زنان امروزى‌ عبارت است از پيراهن كه غالباً تا زانو و يا زير زانو مى‌‌رسد و بلوز و شلوار و كت و دامن و جوراب و پالتو در زمستان ، در طرحها و رنگهاى متنوع و كفش . پوشاك زنان در خارج از منزل نيز متنوع است : برخى‌ چادر مشكى‌ و معدودى‌ چادر رنگى‌ بر سر مى‌‌كنند و گروهى‌ از زنان و دختران نيز انواع مانتو كه پيراهنى‌ بلند و گشاد است ، با روسرى‌ يا مقنعه مى‌‌پوشند .

ابزار و اسباب خانه‌هاى ايرانى‌ : اسباب و تزيينات درون خانه‌ها ، تحت تأثير مغرب زمين اكنون تغيير نمايانى‌ كرده است . با اين وجود ، قاليها يا احياناً گليمهاى خوش طرح و خوشرنگ ، بهترين زينت هر خانه  ايرانى‌ است . معمولاً هر اتاقى‌ يك طاقچه به روى‌ ديوار دارد كه پارچه  ابريشمى‌ ريشه دارى‌ بر آن مى‌‌گسترند و شمعدانهاى نقره و بلور و اشياى گرانبها يا خوش نما بر آن مى‌‌گذارند . در شيوه‌هاى نو ، گذاشتن قفسه‌هاى شيشه‌اى ( ويترين ) در تالار پذيرايى‌ و چيدن ظروف در آن مرسوم شده است .

قرآن مجيد و آينه و سماور و ديگر وسايل تهيه  چاى ، در خانه  هر روستايى‌ و شهريِ ايرانى‌ همواره عزيز است و جايگاه خاص دارد .

 

* منبع : نامجو ، عباس . سيماى فرهنگى‌ ايران . تهران : عيلام ، 1378 . ص 183 ـ 181

 

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 4315
 بازدید امروز : 1281
 کل بازدید : 5104540
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 6.3750