تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

فقه در سده‌هاى ميانه

 

 

در سده 6ق/12م، بخش مهمى‌ از توان محافل فقهى‌ را درگيريهاى مذهبى‌ تحت الشعاع خود نهاده بود؛ نزاع ميان شافعيان و حنفيان كه از سده 4ق آغاز شده بود، در طول سده 6ق، صدمات جدى‌ بر پيكر محافل فقهى‌ اهل سنت وارد آورد. اين درگيريها كه گاه بسيار خونين و پرخسارت بود، هر دو گرايش حنفى‌ و شافعى‌ رادر ايران رو به ضعف و اضمحلال برد. در حوزه فقه اماميه نيز در طول يك سده پس از وفات شيخ طوسى،‌‌ آراء فقهى‌ او چنان بر محافل اماميه سايه افكنده بود كه گاه شائبه‌اى از تقليد و ايستايى‌ در آن ديده مى‌‌شد.

افزون بر همه آنچه كه گفته شد، حمله مغول در اوايل سده  7ق/13م، صدمه‌اى سنگين بر پيكر محافل فقهى‌ ايران وارد آورد كه زمينه ساز كم تحرك‌ترين دوره در تاريخ فقه ايران بوده است. در طول سده‌هاى 7-9 ق، حوزه‌هاى فقه اهل سنت به تدريج مسير اضمحلال و نابودى‌ را طى‌ مى‌‌كردند و بسيارى‌ از شخصيتهاى منتفذ در محافل فقهى‌ حنفى‌ و شافعى‌ ، همچون رجال آل‌تركه و آل خجند، بيشتر شخصيتهايى‌ سياسى‌ بوده‌اند. در اين ميان، به ندرت شخصيتهايى‌ همچون قاضى‌ بيضاوى‌ (د658ق/1286م)، سراج‌الدين ارموى‌ (د682ق) و عزالدين اردبيلى‌ (د س از 775ق/1373م)، آثارى‌ مهم در فقه و اصول پديد آورده‌اند.

در حوزه‌هاى امامى،‌‌ اگرچه شخصيتهايى‌ چون قطب‌الدين راوندى‌ و سديدالدين حمصى‌ رازى،‌‌ از آغازگران نقد ايستايى‌ فقه اماميه بوده‌اند. اما با پى‌‌گيرى‌ حركت جديد فقهى‌ در حله كه تمامى‌ محافل امامى‌ را تحت تاثير خود قرار داد ، محافل فقهى‌ ايران نيز از سده 7ق/13م به بعد تحت نفوذ اين مكتب قرار گرفت. از نخستين فقيهان ايرانى‌ مرتبط با اين مكتب، مى‌‌توان حسن ابن ابى‌ طالب آبى‌ را ياد كرد.

سده 10ق/16م، يعنى‌ دوره‌ى‌ پى‌‌گيرى‌ سلسله صفويه در ايران، در جهت‌گيرى‌ محافل فقهى‌ ايران بسيار مؤثر بود؛ در راستاى فعاليتهاى صفويه، از يك سو محافل فقه اهل سنت در ايران به محدود‌ترين حد خود كاستى‌ گرفت و از ديگر سو، فقه اماميه، زمينه‌اى براى رشدو بازسازى‌ يافت.  

 

* منبع : دايره المعارف بزرگ اسلامي. زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 8 ، ص 396ـ395

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3644
 بازدید امروز : 729
 کل بازدید : 4938742
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 6.8281