تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

مقدمه

 

 

پديده تدوين با همين نام امرى‌ است كه در سده 2ق/8م آغاز گشته است و از آن رو تدوين نام گرفته كه از آن آثارى‌ با نام عمومى‌ «ديوان» پديد آمده است . واژه فارسى‌ ديوان كه ريشه از دفاتر ترتيب يافته و منظم دولتى‌ ايران در عهد ساسانى‌ گرفته ، بر برخى‌ آثار متقدم در حديث و فقه اطلاق گشته است كه از تنظيم و ترتيب برخوردار بوده‌اند. اكنون اين پرسش جدى‌ در پيش روست كه آيا تنها واژه مفهوم ديوان از فرهنگ ايرانى‌ ريشه گرفته است؟

با تكيه دوباره بر اين امر كه مقصود از تدوين ، فرايندى‌ به نسبت پيچيده در پردازش نوشته‌هاست و اين امرى‌ بسيار فراتر از كتابت و ثبت مطالب است، بايد گفت در منابع سنتى‌ ، سرگذشت تدوين به اين معنا در پس هاله‌اى از ابهام قرار گرفته ، و بيشتر سرگذشت كتابت حديث، مورد بحث بوده است. تا آنجا كه به حوزه تدوين بازمى‌‌گردد، بايد گفت مهم‌ترين نمونه‌هاى متقدم از مكتوبات مدون و سامان يافته در تاريخ فرهنگ اسلامى،‌‌ چه در زمينه قرآن شناسى،‌‌ چه حديث و چه فقه ، در محيط فرهنگى‌ ايرانى‌ و سرزمين‌هاى تحت نفوذ آن صورت پذيرفته است.

به عنوان نخستين نمونه‌ها، بايد به تفسير ضحاك بن مزاحم اشاره كرد كه در نيمه نخست سده 2ق، دو روايت مدون خراسانى‌ از آن- يعنى‌ روايت جويبر بن سعيد بلخى‌ و روايت نهشل بن سعيد بن وردان- در دست بوده است. درميانه سده 2ق ، حسين بن واقد مروزى‌ از شاگردان عبدالله بن بريده كه شخصيتى‌ برجسته در حديث خراسان به شمار مى‌‌رود، از نخستين مؤلفان تاليفات تفسيرى‌ و حديثى‌ مدون در مشرق بوده است. شخصيتى‌ تحول ساز در محافل حديث خراسان، ابن مبارك مروزى‌ (د 181ق/797م) است كه علاوه بر فراگيرى‌ ، تعاليم تابعان بزرگ خراسان چون ربيع بن انس، از تابعان ديگر سرزمينهاى اسلامى‌ نيز بهره گرفت و آثار مدون مهمى‌ در تفسير ، حديث و فقه فراهم آورد.

 

* منبع : پاكتچى‌ ، احمد . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ . زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 10، ص 654

 

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3252
 بازدید امروز : 670
 کل بازدید : 4938683
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 5.3594