تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

 اصلى‌‌ترين پرسش درباره ارتباط ميان حكومت و قانون ، پرسش از قانونمندى‌ دستيابى‌ به حكومت و اعمال حكومت است؛ با آنكه حكومت ساسانيان شريعت زردشتى‌ را بر امور حقوق خصوصى‌ و جزا اقتدار بخشيده بود، اما بر پايه شواهد حوزه حقوق عمومى‌ غالبا از شريعت به دور مانده است. در واقع بازمانده‌هاى اندك در اين باره را بايد در فرمانهاى شاهان ساسانى‌ ، به خصوص اردشير جست وجو كرد كه به سان قانون نامه‌اى مورد احترام شاهان بعدى‌ بوده است.

مهم‌ترين سند در اين باره ، متن «عهد اردشير» است كه از طريق ترجمه‌هاى عربى‌ شناخته شده است و در آن ، دستور عملى‌ دقيق درباره انتخاب ولى‌ عهد با ذكر شرايط ولايت عهد ، و همچنين كيفيت اعلام آن تنظيم شده است. در اين متن ، اردشير با ذكر مقدماتى‌ وارثان تختش را وصيت مى‌‌كند كه اگر امر رعايا را در راه اصلاح نيافتند و توان اصلاح آن را در خود نديدند، در خلع خويش از شاهى‌ درنگ نورزند و زمام امور را به فردى‌ با صلاحيت سپارند. اما اين سخن در عهد اردشير كه در صورت عدم صلاحيت شاه، مردم مى‌‌توانند او را از قدرت بردارند. به ظاهر صورت پند و هشدار دارد و كوششى‌ در جهت قانونى‌ كردن صورت نگرفته است.

درباره قانون بخشى‌ به نظام ادارى‌ و مالى‌ كشور، اردشير گامهايى‌ مهم برداشته ، و پايه‌اى مستحكم و قانونمند براى سلسله ساسانى‌ بنا نهاده است . مندرجات متنى‌ كه گويا از خداى نامه به منابع اسلامى‌ راه يافته ،و با عنوان رساله اردشير شناخته شده است، نشان از توجه اردشير به وضع قوانين تنظيماتى‌ درباره امور ادارى‌ و مالى‌ كشور دارد؛ در اين متن مقرراتى‌ درباره چگونگى‌ استخدام و نظارت بر كار داوران ،دبيران، مأموران ماليات و ديگر كارگزاران، شيوه پذيرش سفيران . تعديل قوانين مربوط به ماليات ، قوانينى‌ در باب شهر سازى‌ و آبادانى،‌‌ و به عنوان ضامنى‌ براى اجراى بسيارى‌ از قوانين ، تدابيرى‌ براى موقعيت خاندانهاى اشرافى‌ مضبوط گشته است.

قوانين اداري- مالى‌ در متن مشهور به «عهد شاپور به هرمز »صورتى‌ كامل‌تر يافته، و افزون بر تعديل نظام مالياتى‌ كه بر آن تاكيد فراوان شده است. موضوعاتى‌ چون مقرراتى‌ براى بخششها و پاداشهاى شاهانه، قواعدى‌ براى شرايط انتخاب وزير، حوزه عمل او و روش برخورد با خطاهاى او ، قواعدى‌ مربوط به كاركرد بازرسان و جاسوسان، تكميل قوانين مربوط به خدمات كارگزاران دولتى‌ ، وضع مقرراتى‌ براى محدود ساختن نفوذ درباريان و نيز فرماندهان نظامى‌ و پى‌ جويى‌ هدف «امنيت براى عامه مردم» از مباحث مهم آن است.

در نامه سياسى‌ منسوب به اردشير و مشهور به نامه تنسر كه دربردارنده اطلاعات مهمى‌ درباره اصلاحات قانونى‌ اردشير است ، از برخى‌ اصلاحات وى‌ در حيطه حقوق مدنى‌ و جزا نيز سخن رفته كه صحت انتساب آن به اردشير از سوى‌ برخى‌ صاحب نظران با ترديد روبه رو گشته است.

 

پاكتچى‌ ، احمد . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ . زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 10، ص 623 ـ 622

* منبع :

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3884
 بازدید امروز : 2331
 کل بازدید : 5109341
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 6.0000