تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

مكتب اصفهان ، پس از فروپاشى‌ حكومت صفويه (1135ق/1723م) و در عهد افشاريان و زنديان و تا عصر فتحعلى‌ شاه قاجار ، و نيز پس از آن به حيات خود ادامه داد. حتى‌ در اين اواخر برخى‌ از محققان چون جلال الدين همايى‌ (د1359ش) در مكتب اصفهان درس خوانده بودند. تهران از زمان آقا محمد خان قاجار مركزيت سياسى‌ بافت و همين امر موجب شد تا مركزيت علمى‌ نيز بيابد. در پى‌ تاسيس مدرسه مروى‌ به وسيله حاجى‌ محمد حسين خان مروى‌ (د1233ق/1818م) ، بنا به درخواست وى‌ ملا على‌ نورى‌ از سوى‌ فتحعلى‌ شاه، براى تدريس علوم عقلى‌ در آن مدرسه به تهران دعوت شد، اما نورى‌ به دليل حضور دانشجويان فراوان و مشتاق در علوم عقلى‌ در مكتب اصفهان دعوت را نپذيرفت و شاگرد خود ملا عبدالله زنوزى‌ (د1257ق/1814م) را براى تدريس در مدرسه مروى‌ به تهران فرستاد و بدين سان، بنياد مكتب فلسفى‌ تهران از 1237ق/1822م) با حضور ملا عبدالله نهاده شد. ملا عبدلله شاگردانى‌ پرورد كه مكتب تهران را استمرار بخشيدند. از جمله آنان، فرزند وى‌ آقا على‌ مدرس زنوزى‌ (د 1307ق/1890م) است. غير از ملا عبدالله و فرزندش آقا على‌ مدرس مى‌‌توان از متفكرانى‌ چون محمد رضا قمشه‌اى (د1306ق) ، ميرزا ابوالحسن جلوه (د1314ق/1896م) به عنوان چهره‌هاى سرشناس مكتب تهران نام برد كه در مدارس تهران تدريس مى‌‌كردند . نيز مى‌‌توان از استادانى‌ چون ميرزا طاهر تنكابنى‌ ، ميرزا مهدى‌ آشتيانى،‌‌ ميرزا محمد على‌ شاه آبادى،‌‌ كاظم عصار و ضياءالدين درى‌ به عنوان ادامه دهندگان مكتب تهران ياد كرد؛ دانش كلام در اين دوره و در اين مكتب اولا ضمن حكمت متعاليه و ثانيا به گونه‌اى مستقل، راه خود را ادامه مى‌‌دهد. البته در اين كتاب برجسته خاصى‌ در علم كلام تاليف نمى‌‌شود، اما مكتب شيخيه در درون كلام شيعى‌ بر اثر تفاسيرى‌ ويژه از امامت به ظهور مى‌‌رسد. شيخ احمد احساس (د1241ق/1826م) رهبر شيخيه با وفادارى‌ كامل به تعليمات امامان شيعى‌ اثناعشرى‌ و با تأملات در اين تعاليم به نتايجى‌ در زمينه امامت رسيد و مكتبى‌ را بنياد نهاد كه از آن به مكتب شيخى‌ ، و شيخيه تعبير شد. شيخ احمد احسايى‌ در شرحى‌ كه بر حكمه العرشيه نوشت، سخت به آراء ملا صدرا حمله كرد و به نقد نظريه‌هاى وى‌ پرداخت. شيخ احمد در شرح رساله عرشيه ملاصدرا چنين اظهار نظر مى‌‌كند كه سخنان فلاسفه با دين سازگار نيست، اما ادعاى ملاصدرا از تمام فلاسفه قبيح‌تر است؛ زيرا وى‌ ادعا مى‌‌كند كه سخنانش سخنان پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) است. مكتب شيخى‌ در كرمان گسترش يافت وكرمان مركز دينى‌ پيروان اين مكتب گرديد.

در جنب مكتب تهران، مكتب سبزوار ، يعنى‌ مكتب حاج ملا هادى‌ سبزوارى‌ ، مكتب مشهد و مكتب قم با تلاشهاى محمد حسين طباطبايى‌ و شاگردان وى‌ در خور ذكر است. در تمامى‌ اين مراحل و در همه اين مكاتب كلام سير ضمنى‌ خود را در فلسفه متعاليه و سير مستقل خود را جداى از اين فلسفه ادامه داده است، اما كتاب ويژه‌اى در كلام پديد نيامده، چنانكه كتاب درسى‌ كلامى‌ دانشجويان در اين مكاتب غالبا شرح تجريد علامه حلى‌ است و شرح باب حادى‌ عشر فاضل مقداد است.

 

دادبه ، اصغر . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ . زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 10، ص 620 ـ 618

* منبع :

 

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3671
 بازدید امروز : 1400
 کل بازدید : 4944978
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 3.6875