تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

‌ خانواده زبانهاى هند و اروپايى‌ بزرگ‌ترين و مهم‌ترين خانواده زبانى‌ دنياست و سخنگويان زبانهاى اين خانواده را در تمامى‌ نقاط جهان مى‌‌توان يافت . بر اساس آخرين تحقيقات شاخه‌هاى اصلى‌ اين خانواده اينهاست :

1. آريايى‌ ، شامل هندى‌ يا هند و آريايى‌ و ايرانى‌

2. ارمنى

3. آناتوليايى

4. تخارى‌ 

5. يونانى

6. ايتاليك

7. ونتيايى

8. سلتى

9. ژرمنى

10. بالتى

11. اسلاوى

12. آلبانيايي . كهن‌ترين آثار بازمانده اين خانواده اسنادى‌ به زبان حتى‌ ـ مهم ترين عضو شاخه آناتوليايى‌ ـ است كه برخى‌ از آنها به حدود سده 18 ق م تعلق دارد.

ارمنى‌ : زبان ارمنى‌ شاخه‌اى مستقل از خانواده زبانهاى هند و اروپايى‌ و زبان رسمى‌ جمهورى‌ ارمنستان است . سخنگويان اين زبان را علاوه بر ارمنستان و ايران ، در جمهورى‌ آذربايجان ، گرجستان اين زبان را علاوه بر ارمنستان و ايران ، در جمهورى‌ آذربايجان ، گرجستان ، لبنان ، مصر ، سوريه ، تركيه ، و حتى‌ در كشورهايى‌ چون رومانى‌ ، لهستان ، فرانسه و آمريكا مى‌‌توان يافت . كهن‌ترين آثار مكتوب اين زبان كتيبه‌هايى‌ به خط يونانى‌ از سده 5م است.

زبان ارمنى‌ به دليل تماس طولانى‌ سخنگويانش با ديگر شاخه‌هاى زبانى‌ تأثيرهاى بسيارى‌ از ديگر زبانها پذيرفته ، به گونه‌اى كه نظام آوايى‌ آن شباهت چشمگيرى‌ با زبانهاى قفقازى‌ دارد و بسيارى‌ از واژه‌هاى آن دخيل از زبانهاى يونانى‌ ، سريانى‌ و به خصوص ايرانى‌ است. كثرت واژه‌هاى دخيل ايرانى‌ در ارمنى‌ به اندازه‌اى است كه سابقاً آن را عضوى‌ از شاخه زبانهاى ايرانى‌ به شمار مى‌‌آوردند (بالدى‌42 ،  ) ، اما در 1875م هويشمان ثابت كرد كه ارمنى‌ را بايد شاخه‌اى مستقل از زبانهاى هند و اروپايى‌ به شمار آورد.

زبان ارمنى‌ از 3 دوره كهن (از سده 5 تا 12م) ، ميانه (سده 12 تا 17م) ونو(از سده 17م تاكنون) گذر كرده است . ارمنى‌ كهن ـ كه گرابار (زبان نوشتار) خوانده مى‌‌شود ـ تا سده 19م زبان ادبى‌ و هنوز هم زبان آيينى‌ كليساى ارمنى‌ زبان است. ارمنى‌ نو دو گويش اصلى‌ دارد : گويشى‌ را كه مبنايش زبان منطقه آرارات به خصوص ايروان است ، ارمنى‌ شرقى‌ ، و گونه‌هاى برگرفته از زبان ارمنيان استانبول را ارمنى‌ غربى‌ مى‌‌نامند. گونه‌هاى ارمنى‌ رايج در ايران ارمنى‌ شرقى‌ به شمار مى‌‌آيد. مراكز اصلى‌ ارمنيان ايران شهرهاى تهران ، اصفهان ، تبريز ، خوى‌ ، سلماس و جلفاست .

برخى‌ از مهم‌ترين ويژگيهاى زبان ارمنى‌ اينهاست : 1. واجهاى انفجارى‌ و انسدادى‌ ـ سايشى‌ به 3 دسته واكدار ، بى‌‌واك دميده و بى‌‌واك چاكنايى‌ شده تقسيم مى‌‌شوند ، 2. تكيه همواره بر روى‌ هجاى پايانى‌ است ، 3. جنس دستورى‌ ندارد ، 4. اسم در 7 حالت صرف مى‌‌شود ، 5. صفت پيش از اسم مى‌‌آيد و تغيير ناپذير است ، 6. صيغه‌هاى فعلى‌ از دو ماده مضارع و ماضى‌ ساخته مى‌‌شوند ، 7. ترتيب اصلى‌ اجزاء كلام فاعل + فعل + مفعول است.

خط ارمنى‌ را كشيشى‌ به نام مسروپ ماشتوتس در 406م بر پايه خطوط يونانى‌ و سريانى‌ ابداع كرد. در سده 12م دو نشانه جديد براى واجهاى /o/ و /f/ بدان افزودند. ارمنيان بر اين باورند كه پيش از ماشتوتس اسقفى‌ سريانى‌ به نام دانيال نيز خطى‌ براى ارمنى‌ ابداع كرده بود كه چون مناسب آواهاى اين زبان نبود ، به فراموشى‌ سپرده شد.

رومانى‌ (رومانو) : زبان رومانى‌ عضوى‌ از شاخه هندى‌ يا هند و آريايى‌ زبانهاى هند و ايرانى‌ است كه در ميان كوليان رايج است (اين زبان غير از رومانيايى‌ است كه از شاخه زبانهاى ايتاليك به شمار مى‌‌آيد) . كوليان بازماندگان راجپوتهاى شمال غرب هند هستند كه پس از ورود اسلام به آن سرزمين در سده‌‌هاى ميانه از آنجا گريخته ، از راه ايران به آسياى صغير و اروپا مهاجرت كردند.

امروزه كوليان را در اكثر كشورهاى جهان ، از اسپانيا و ايرلند در غرب تا هند در شرق و حتى‌ در چين و فيليپين ، مى‌‌توان يافت. اكنون كوليان تقريباً در تمام نقاط ايران يافت مى‌‌شوند.

زبان رومانى‌ گويشهاى متنوعى‌ دارد و به دليل پراكندگى‌ كوليان در سراسر جهان ، در هر منطقه تأثيرهاى بسيارى‌ از زبانهاى مجاور پذيرفته ، و گاه مغلوب زبان محلى‌ شده است ، ونتسل و چرنكوف رومانى‌ رايج در اروپارا به 8 گروه اصلى‌ تقسيم كرده‌اند. امروزه شمار سخنگويان دو گويش و لاچى‌ و رومانى‌ بالكانى‌ بيش از ديگر گونه‌هاست.

در حال حاضر تنها گونه شناخته شده زبان رومانى‌ در ايران ، گويش «رومانو» است كه معدود سخنگويانى‌ در قوچان و نيز در روستاهاى زرگر و باقرآباد آبيك قزوين و قشلاق زرگرها در نزديكى‌ كرج دارد. ديگر كوليان ايران به زبان منطقه‌اى كه در آن ساكنند ، سخن مى‌‌گويند و گاه زبانهايى‌ رمزى‌ بر پايه ساخت دستورى‌ گويش منطقه خود به وجود آورده‌اند كه از ميان مى‌‌توان به گويش جوگيان استراباد ، گويشهاى غربتى‌ و گويش سليرى‌ در نزديكى‌ فيروزكوه اشاره كرد . با وجود اين ، هنوز مى‌‌توان برخى‌ از واژه‌هاى هندى‌ را در اين زبانهاى رمزى‌ بازيافت . زبان رومانى‌ خط ندارد ، اما كوليان اروپا براى نگارش زبان خويش از خطوط لاتينى‌ و سيريلى‌ استفاده مى‌‌كنند.

 

رضايى‌ باغ بيدى‌ ، حسن . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ . زيرنظر كاظم موسوى‌ بجنوردى‌ . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامى‌ ، 1367- ، جلد 10، ص 556 ـ 554

* منبع :
 
مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3785
 بازدید امروز : 586
 کل بازدید : 4957003
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 5.3750