تصاویر ایران

مشاهير و چهره‌های ماندگار

مقالات همايش

دانشجویان

مجله الکترونیکی

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد

1. در 1310 ش اداره كل تجارت به موجب قانون تاسیس گردید و بازرگانی خارجی در انحصار دولت قرار گرفت. سپس تسهیلات تشویقی متعدد درراه توسعه صادرات به عمل آمد تا حدی كه در سال‌های 1318 و 1320 ش در موازنه بازرگانی كشور رقم صادرات سالانه حدود 200 میلیون ریال بیش از واردات بوده است، اما شروع جنگ جهانی دوم و اشغال كشور از طرف نیروهای متفقین دوباره بازرگانی خارجی كشور را دچار اختلالی تاسف‌آور كرد و تمام برنامه‌های توسعه‌ای را متوقف ساخت. پس از پایان جنگ و برگشت نسبی اوضاع به حالت عادی سیاست‌های خاص اقتصادی بر اساس حمایت از صنایع و تولیدات داخلی و رعایت حال مصرف كنندگان و احراز توان لازم برای رقابت در بازارهای جهانی تعقیب گردید.

در 1352 ش افزایش قابل ملاحظه‌ای در دریافتهای ارزی كشور به وجود آمد كه بیشتر نتیجه ترقی قیمت نفت خام در جهان بود. این امر باعث شد كه سیاست‌های بازرگانی خارجی ایران در جهت تسهیلات بیشتر در زمینه واردات تغییر یابد. دولت وقت سیاست دروازه‌های باز را اتخاذ نمود و تسهیلات بسیاری در معاملات وارداتی به وجود آورد؛ چنانكه رقم واردات گمركی ایران كه در 1352 ش حدود 7/3 میلیارد دلار بود، در 1356 ش به رقم 6/14 میلیارد دلار افزایش یافت. از طرف دیگر صادرات غیر نفتی ایران به علت عدم امكان رقابت با كالاهای مشابه خارجی روز به روز تقلیل یافت، تا حدی كه سهم آن به قیمت ثابت در كل بازرگانی خارجی كه در 1352 ش حدود 14% بود، در 1356 ش به 4% تقلیل یافت. همچنین افزایش چشمگیر درآمد حاصل از صادرات نفت باعث شد كه مقررات ارزی كشور دستخوش تغییر شود و بازار آزاد ارز به وجود آید. در پی این اقدام خرید و فروش ارزهای ناشی از صادرات غیر نفتی كشور و نیز ارزهای خدماتی آزاد اعلام گردید. بدین ترتیب، سیستم دو بازاری ارزی در كشور ایجاد شد و روز به روز توسعه یافت، تا حدی كه به نقل و انتقالات سرمایه‌ای سرعت داده شد. از دی ماه 1352 تا برچیده شدن این بازار در آبان 1357 علاوه بر ارز حاصل از صادرات غیر نفتی، جمعاً 7 میلیارد دلار ارز در اختیار این بازار قرار گرفت كه قسمت اعظم آن سرمایه از كشور خارج گردید.

به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 1357 هدف‌ها و سیاست‌های بازرگانی خارجی كشور در جهت كاهش اتكا و وابستگی به خارج مورد تجدید نظر قرار گرفت، ولی ادامه مشكلات موجود در 1358 ش و اعلام تحریم اقتصادی كشور در 1359 ش از جانب آمریكا و بعضی كشورهای اروپایی و از همه مهمتر بروز جنگ تحمیلی عراق و كاهش صادرات نفت باعث شد كه منابع ارزی ایران محدود شود. از طرف دیگر به علت عدم امكان خرید به صورت مستقیم و ضرورت رجوع به بازارهای واسطه، قیمت خرید كالاهای وارداتی افزایش یافت، ولی تشویق و حمایت دولت از تولیدات داخلی باعث شد كه قدم‌هایی در راه خود كفایی برداشته شود. با بهبود نسبی در تولید و صادرات نفت و رفع پاره‌ای مشكلات، لایحه دولتی كردن بازرگانی خارجی در 1361 ش به طور مقدماتی به تصویب رسید. هدف این لایحه جلوگیری از سلطه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بیگانگان بر كشور، كاهش اتكا، اولویت روابط بازرگانی با كشورهای مسلمان و مستضعف جهان، احتراز از معاملات حرام، حفظ موازنه پرداختها، گسترش صادرات غیر نفتی، حمایت از تولیدات داخلی و تغییر الگوی مصرف به سوی معیارهای اسلامی بود. اجرای قانون سال 1361 ش توام با شرایط ژئوپولیتیكی منطقه و سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در روابط با دیگر كشورهای جهان تغییرات كلی در بازرگانی خارجی به وجود آورده، ولی حجم معاملات خارجی همواره در تزاید بوده است. حجم معاملات خارجی كشور (واردات و صادرات) روند تصاعدی خود را ادامه داده، تا جایی كه در 1375 ش به رقم 29.373.409 میلیون ریال بالغ گردیده است كه از این رقم 23.938.419 میلیون (5/81%) مربوط به واردات و 5.434.990 میلیون (5/18%) مربوط به صادرات غیر نفتی بوده است.

در بخش واردات از نظر ارزش مهم‌ترین اقلام شامل ماشین آلات و وسایل مكانیكی (از قبیل ادوات برقی، دستگاه‌های ضبط صوت، تلویزیون، راكتورهای هسته‌ای، دیگ بخار و قطعات آنها) است كه به تنهایی 78/22% از كل ارزش واردات را به خود تخصیص داده است. پس از آن به ترتیب فلزات معمولی (4/14%)، محصولات نباتی (5/11%) و محصولات شیمیایی (4/11) قرار دارند كه این 4 قسمت روی هم رفته بیشتر از 60% ارزش واردات را در بر داشته‌اند.

جمهوری اسلامی ایران كالاهای مورد نیاز خود را از بسیاری كشورهای جهان به استثنای چند كشور كه با آنها روابط سیاسی ندارد، خریداری می‌كند و كالاهای صادراتی خود را به آنان می‌فروشد.

 

* منبع :گنجي ، محمدحسن . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامي . زيرنظر كاظم موسوي بجنوردي . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامي ، 1367- ، جلد 10، ص 520 ـ 519

 

مناسبت ها

 

 
 

 

 

 
 
 
 

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3990
 بازدید امروز : 279
 کل بازدید : 4956696
 بازدیدکنندگان آنلاين : 12
 زمان بازدید : 6.8125